Dit schooljaar leren jongeren van alles. Behalve misschien wat ze het hardst nodig hebben. De schooldeuren gaan weer open. Nieuwe boeken, een nieuwe tas, misschien een nieuwe laptop, telefoon of outfit. Voor veel jongeren voelt de start van een nieuw schooljaar als een nieuw begin.
Maar er gaat ook iets anders mee het schooljaar in: de verleiding om vandaag te kopen en later pas te betalen.
Klarna. Riverty. Buy Now, Pay Later. Achteraf betalen is voor veel jongeren inmiddels een normaal onderdeel van online winkelen geworden.
Uit onderzoek van het Nibud onder jongvolwassenen tussen de 18 en 27 jaar blijkt dat ruim de helft weleens gebruikmaakt van achteraf betalen. Opvallender is misschien nog wel hoe jongeren ernaar kijken. Gebruikers zien achteraf betalen vaak niet als lenen, maar als een betaalmiddel, vergelijkbaar met een pinpas.
En precies daar begint het probleem.
Dat ene zinnetje klinkt onschuldig.
Een hoodie van €60.
Een koptelefoon van €120.
Een paar sneakers van €150.
“Ik betaal het later wel.”
Op het moment van bestellen voelt het alsof je nauwelijks geld uitgeeft. Het bedrag verdwijnt immers niet direct van je rekening.
Maar ondertussen komt er nog een bestelling bij. En nog één. Die €60 staat ineens niet meer op zichzelf. Voor je het weet staan er meerdere betalingen open die allemaal uit hetzelfde salaris, zakgeld of studentenbudget moeten worden betaald.
En wanneer een rekening niet op tijd wordt betaald, kan een kleine aankoop uiteindelijk extra geld kosten. De AFM waarschuwt dat openstaande bedragen na betalingsherinneringen kunnen worden overgedragen aan een incassobureau. Daar kunnen vervolgens incassokosten bovenop komen.
Een aankoop die vandaag klein voelt, kan daardoor morgen onderdeel worden van een veel groter financieel probleem.
Achteraf betalen heeft ook voordelen.
Je kunt bijvoorbeeld eerst controleren of een bestelling daadwerkelijk wordt geleverd en of je het product wilt houden voordat je betaalt.
Het probleem zit daarom niet alleen bij bedrijven als Klarna of Riverty.
De belangrijkere vraag is: wat leren we jongeren over omgaan met geld?
Want er zit een wereld van verschil tussen deze twee vragen:
“Kan ik dit bestellen?”
en:
“Kan ik dit betalen?”
Online winkels zijn ontworpen om de eerste vraag zo makkelijk mogelijk met ja te beantwoorden. Een paar klikken, een betaaloptie selecteren en de bestelling is onderweg.
Maar financiële vaardigheden beginnen juist bij die tweede vraag.
Heb ik het geld hiervoor? Welke andere betalingen komen eraan? Wat gebeurt er als mijn salaris later binnenkomt? En zou ik dit product ook kopen als het bedrag vandaag direct van mijn rekening werd afgeschreven?
Dat zijn vragen die jongeren moeten leren stellen voordat ze op de bestelknop drukken.
Financiële verleiding is tegenwoordig overal.
Social media laten voortdurend zien wat populair is. Influencers presenteren nieuwe kleding, gadgets en sneakers alsof ze onmisbaar zijn. Webshops halen steeds meer obstakels uit het aankoopproces.
En dan staat bij het afrekenen ook nog de mogelijkheid om nu niets of slechts een deel te betalen.
Daarmee verdwijnt het financiële pijnmoment naar de toekomst.
De aankoop voelt vandaag goedkoper, terwijl de prijs natuurlijk precies hetzelfde blijft.
Dat maakt achteraf betalen bij jongeren niet alleen een onderwerp over betaalmethoden. Het gaat over financiële weerbaarheid, impulsief koopgedrag en leren omgaan met verleiding.
Juist daarom is financiële educatie voor jongeren zo belangrijk.
Op school leren jongeren rekenen, schrijven, presenteren en plannen. Allemaal vaardigheden die ze later nodig hebben.
Maar hoeveel jongeren verlaten school met een goed begrip van vaste lasten, rente, lenen, abonnementen, achteraf betalen, incassokosten en het opbouwen van een financiële buffer?
Financiële educatie zou niet pas moeten beginnen wanneer iemand schulden heeft.
Het moet beginnen voordat de eerste betalingsachterstand ontstaat.
Jongeren hoeven niet te horen dat ze nooit iets leuks mogen kopen. Ze moeten leren om bewust te kiezen.
Niet: “Mag ik dit kopen?”
Maar: “Past deze aankoop binnen het geld dat ik heb?”
Dat verschil lijkt klein, maar kan financieel een wereld van verschil maken.
De overheid investeert inmiddels ook nadrukkelijker in financiële educatie. In 2026 werd €10 miljoen beschikbaar gesteld voor onder meer geldlessen op basisscholen, middelbare scholen en mbo instellingen. Daarbij wordt achteraf betalen expliciet genoemd als een van de verleidingen waarmee jongeren moeten leren omgaan.
Misschien moeten we aan het begin van een schooljaar daarom niet alleen vragen welke boeken jongeren nodig hebben.
Misschien moeten we ook vragen welke financiële vaardigheden ze nodig hebben.
Hoe maak je een budget?
Wanneer is iets een lening?
Hoe herken je financiële verleiding?
Wat betekent achteraf betalen werkelijk?
En vooral: hoe zorg je ervoor dat je vandaag geen beslissingen neemt waar je morgen financieel last van hebt?
Want jongeren hoeven niet beschermd te worden tegen iedere aankoop.
Ze moeten leren hoe ze zichzelf financieel kunnen beschermen.
Dat is misschien wel een van de belangrijkste lessen die we ze dit schooljaar kunnen meegeven.
Boeking en aanvraag
Boek Irfaan Qummar voor een inspirerende sessie over financiële educatie
Wil je jongeren en professionals bewuster leren omgaan met geld en financiële verleidingen? Ontdek wat Irfaan Qummar voor jouw organisatie of event kan betekenen.
Financieel educator en jongerencoach die met energieke voorbeelden en praktische tools jongeren helpt hun geldgedrag te begrijpen en slimme keuzes te maken.
Marketing
Boris Lange
Ondernemerschap
Jason Fredrick
Ondernemerschap
Justin Niessen
Ondernemerschap
Meester Hidde
